| Krachtstroom,
wat is dat? Bij de specificaties
van elektrische apparaten zie je soms de term 'krachtstroom'. Is dat naast 'grijze stroom'
en 'groene stroom' nog weer een ander soort extra sterke stroom? Waar kun je dat
kopen? In dit artikeltje zal ik proberen uit te leggen wat het is en wanneer wij dat
eventueel nodig hebben.
'Normale' stroom
De elektriciteit die we thuis gebruiken heeft een
'spanning' van 230 volt (voorheen was dat 220 Volt). Spanning alleen zegt nog niet zo
veel. De stroomsterkte is ook van belang. Thuis is dat maximaal 16
Ampère. Volgens de wet
van mijnheer Ohm levert ons dat een 'vermogen' van 220 x 16 = 3520 Watt (Mijnheer Watt was
een oude kennis van mijnheer Ohm).
Dat betekent dat we op 'normale' stroom geen zwaardere
apparaten kunnen aansluiten dan circa 3 Kilowatt. Dat is genoeg voor bv een stofzuiger en
een wasmachine, of 50 lampen van 60 Watt, etc etc. Een elektrische motor van circa 2 a 3
Pk wil ook nog wel maar dan houdt het op. Willen we zwaardere apparaten aansluiten dan
komen we hieraan te kort. Je moet dan denken aan lasapparaten van circa 200
Ampère en meer
of bijvoorbeeld grotere compressoren. In 'echte' werkplaatsen en fabrieken wordt daarom
'krachtstroom' gebruikt.
Drie fasen stroom
Krachtstroom is geen ander soort stroom dan 'normale'
stroom. Ik zal het eenvoudig proberen uit te leggen. In de centrales wordt alleen maar
'krachtstroom' opgewekt. Dat kan dus zowel 'schone' als 'vuile' stroom zijn afhankelijk
van het soort centrale. Krachtsstroom verschilt van normale stroom alleen in de wijze van
aanleveren. Bij onze normale stopcontacten gaat dat door middel van twee draden. Een 'nul'
draad en één 'spanningvoerende' draad. Die laatste noemen we meestal de 'fase'. Bij
krachtstroom hebben we echter vier draden nodig. Wederom één 'nul' draad maar daarnaast
drie 'spanningvoerende' draden (drie fasen). Het is dus alsof het apparaat op drie
stroombronnen tegelijkertijd is aangesloten. Net zoals een zaklamp met drie batterijen het
beter doet dan een zaklamp met 1 batterij krijgen we uit krachtstroom dus meer 'vermogen'.
NB. Zowel bij een 'normaal' stopcontact als bij krachtstroom gebruiken we nog een extra
draad voor de randaarde. Dat is echter alleen voor de veiligheid. Door deze draad loop (als
het goed is!) geen stroom.
400 Volt!
Met de drie fasen van een krachtstroomaansluiting is nog
iets bijzonders aan de hand. De spanning die tussen de fasen onderling aanwezig is
bedraagt circa 400 Volt (voorheen 380) terwijl tussen elke fase en de nul een spanning van
230 Volt staat. Toevallig is 400 gelijk aan 230 wortel 3. Hoewel, dat is eigenlijk niet
toevallig. Zie verderop als je wilt weten
waarom. We hebben dus niet alleen drie stroombronnen maar ook nog eens een hogere
spanning. Daarnaast is de maximale stroom die we kunnen afnemen meestal meer dan 16
Ampère. Al met al levert dit soort aansluitingen dus meer vermogen (vermogen= kracht) dan
we van ons normale stopcontact kunnen afnemen. Vandaar dus de term 'krachtstroom'.
De verklaring
Bij een krachtstroomaansluiting staat tussen elk van de
fasen en de nul een wisselspanning van 230 Volt. Zoals gezegd bedraagt het faseverschil
120º. Het is echter niet alleen mogelijk om stroom af te nemen tussen de nul en een fase
maar ook tussen twee fasen onderling. Met een beetje wiskunde (stelling van Pythagoras)
kunnen we dan berekenen dat de spanning tussen twee willekeurige fasen wortel 3 maal de
spanning tussen de nul en één fase is. Dat levert ons tegenwoordig 400 Volt op. En wel
drie keer (tussen elke twee fasen afzonderlijk, dus R-S, S-T en T-R). NB
Vroeger, toen de nominale netspanning nog 220 Volt was, sprak men over krachtsstroom van
380 Volt. In de praktijk maakt dat weinig uit. Door leidingverliezen bedraagt de spanning
toch nooit exact de opgegeven waarde.
Wanneer
krachtstroom?
Uit het voorgaande zal blijken dat we
krachtstroom nodig hebben zodra we zware elektrische apparaten gaan
gebruiken. Denk aan bv compressoren met een motor van meer dan 2 a 3
Pk, zware lastransformatoren, puntlasmachines etc, etc.
Aanleg
In
vrijwel elk huis komt gewoon krachtstroom binnen in de meterkast. Wil je een
krachtstroom stopcontact hebben dan kan dat dus bijna altijd. Alleen moet er dan door een
installateur een extra aansluiting worden gemaakt. Je hebt er ook een aparte meter voor
nodig. En daar ontstaat tegenwoordig soms een probleem.
Het veranderen van de huisinstallatie moet door een erkend
installateur geschieden. Alleen hij kan namelijk de aanvraag voor u doen om de meter om te
bouwen. Het energiebedrijf accepteert dit niet van een particulier of beunhaas. Simpel
gezegd: de meter en alles eronder is van het elektriciteitsbedrijf. De rest van de
stoppenkast en de bedrading zijn een klus voor de installateur. Een bijkomend probleem is
het volgende: Bij het veranderen van uw installatie wordt de installateur verantwoordelijk
voor de hele installatie. Hij kan dus aansprakelijk worden gesteld voor schades die
ontstaan door onvolkomenheden in de installatie (brand door kortsluiting b.v.). Als hij
dus slim is zal hij ook de rest van de installatie keuren. Eventuele reparaties komen
uiteraard voor uw rekening. Als u nooit hebt zelf hebt zitten prutsen niet zo'n groot
probleem: heeft u echter een extra kamertje bijgebouwd met een installatie van
tweelingsnoer dan zal hij daar zeker geen genoegen mee nemen. Wat dus een
krachtaansluiting kost is op voorhand niet direct te zeggen.
U dient in elk geval rekening te houden met het volgende:
Deze heeft meestal een vast tarief voor de ombouw van hun kant.
Ook wordt meestal het basistarief verhoogd.
Ombouw van de meterkast: minimaal bijplaatsen van een 3 coupse
kast.
Tevens vaak aanpassen van de rest: b.v. bijplaatsen of vervangen van een
aardlekschakelaar.
Aanleg van de kabel naar de werkplaats: Dit wordt
een 5 aderige kabel (2,5 mm2) of als de kabel door de grond moet een 4 aderige Kaskabel
(met een stalen mantel) ook meestal 2,5 mm2.
Bij zeer lange kabels kan het zijn dat de diameter van de kabel nog hoger gekozen moet
worden.
Eventueel "APK waardig" maken van de rest van de
installatie
|
